मेन्स्ट्रुअल हायजिनची वास्तविकता

मुळात मेन्स्ट्रुअल हायजिनवर बोलायला आपली आधी निदान मासिकपाळीवर मोकळेपणाने बोलण्याची मानसिकता हवी. मुलींना पाळी येणं हे नैसर्गिक असूनही ‘मासिकपाळी येते’, हे देखील मान्य करायला मुली सरसावत नाहीत तर मेन्स्ट्रुअल हायजिन तर दूरच राहिलं! मासिकपाळीबद्दलचे वेगवेगळे गैरसमज, अंधश्रद्धा यातच समाज एवढा गुरफटलेला आहे की या दिवसात काय काळजी घ्यावी, हा प्रश्न यांना इतका काही महत्त्वाचा वाटतं नाही. आणि मी काही या लेखात आपण काय काळजी घ्यावी आणि का घ्यावी हे सांगणार नाहीये. पण कालच झालेल्या ‘मेन्स्ट्रुअल हायजिन डे‘च्या निमित्ताने मेन्स्ट्रुअल हायजिनची आपल्याकडची वास्तविकता मांडण्याचा प्रयत्न केलाय…
मुली एकच पॅड दिवसभर अगदी १२-१२ तास वापरायला कमी करत नाहीत आणि कपडा वापरणाऱ्या तो कोणाला दिसायला नको म्हणून असा काही इतर कपड्यांखाली लपवून सुकत घालतात की तो सुकतो खरचं की फक्त त्यातलं पाणी शोषून घेतलं जातं कोणास ठाऊक! आणि पॅड वापरला म्हणजे झालं, तो कसाही का असेना चुकून मोरीत पडलेला असला तरीही तो चांगलाच, असा समज ठेवणाऱ्यांची एक वेगळीच व्यथा आहे. पाळीच्या वेळी लोणच्याला हाथ न लावणं, इतर कोणाला स्पर्श करणं या सगळ्याचं अगदी काटेकोरपणे पालन केलं जातं पण तेच कपडा किंवा पॅड स्वच्छ ठेवण्याबाबत काही दिसत नाही. ही अवस्था शहरात आहे तर ग्रामीण भागात काय परिस्थिती असेल… काही आश्रमशाळांमध्ये तर मेन्स्ट्रुअल हायजिनच्या नावाखाली मुलींना एकदा वापरलेले पॅड पुन्हा धुवून वापरण्यास सांगितले जातात. तर महिला ऐनवेळी अक्षरशः जे मिळेल ते वापरतात कधी राख, कधी पानं, कधी काय!
खरं तर या गोष्टी फक्त इथे बोलून काही अर्थ नाही. प्रत्यक्षात यावर काय करता येईल, याचा विचार होणं गरजेचं आहे. तुमच्या काही कल्पना असतील किंवा तुम्ही इच्छुक असाल या विषयावर काम करण्यासाठी तर मला नक्की कळवा…!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s